Thông tin Bảo vệ môi trường

Thứ Tư, ngày 5/8/2020 |

Môi trường tự nhiên

Vì sao châu chấu sa mạc không thể diệt, có nguy cơ vào Việt Nam?

17/06/2020 8:54:29 AM (moitruong.com.vn) Các thiết bị giám sát vệ tinh cho biết nạn châu chấu sa mạc vẫn đang gây hại ở lục địa châu Á. Nguy cơ xâm nhập đàn châu chấu sa mạc vào Việt Nam rất thấp nhưng không thể chủ quan vì điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay rất khó lường.

Châu chấu lan ra nhiều khu vực

Theo Baonongnghiepvietnam, sau khi tàn phá mùa màng ở Đông Phi và Trung Đông, những đám mây châu chấu tiếp tục di chuyển sang nhiều khu vực, thậm chí chúng buộc nhiều máy bay phải chuyển hướng.


Châu chấu sa mạc có thể biến đổi hình dạng và màu sắc theo thời tiết và khí hậu. Ảnh: JEB

Các thiết bị giám sát vệ tinh cho biết, nạn châu chấu sa mạc vẫn đang gây hại ở lục địa châu Á khi đổ bộ tới Yemen, Iran, Pakistan và Ấn Độ đe dọa an ninh lương thực hàng chục triệu người. Mặc dù, giới chức Iran báo cáo đã phải sử dụng thuốc trừ sâu liều cao để diệt trừ và tạo ra một lớp châu chấu chết cao tới 15 cm ở nhiều vùng trồng trọt.

Các nghiên cứu cho thấy, một số loài châu chấu hoàn toàn có thể biến đổi để thích nghi theo các điều kiện tự nhiên khác nhau. Trong số 7.000 loài thì có chừng 20 loài đúng nghĩa được ghi nhận ở khắp các lục địa, ngoại trừ Nam Cực.

Loài xuất hiện thành bầy đàn gần đây ở châu Phi và châu Á chính là châu chấu sa mạc (Schistocerca gregaria), chúng vốn trước đây là loại sống đơn độc nhưng khi gặp điều kiện môi trường lý tưởng lại sinh sôi bùng nổ.

Bằng chứng là các nghiên cứu sâu trong một khoảng thời gian dài cho thấy, loài này đã bất ngờ thay đổi thói quen cũ và bắt đầu di chuyển, hoạt động theo hướng bầy đàn hơn là những cá thể riêng biệt như cũ.

Chúng không chỉ thay đổi đặc tính mà còn thay đổi cả màu sắc và kích thước, khi chuyển từ màu xanh lá cây hoặc màu nâu đốm sang màu vàng rực.

Hình dạng bên ngoài của chúng cũng nhỏ hơn, trong khi não bộ lại lớn hơn trong quá trình tiến hóa. Những thay đổi về hành vi có thể xảy ra chỉ trong vòng vài giờ, trong khi những thay đổi vật lý cần nhiều thời gian hơn.

Ở giai đoạn mới này, châu chấu sa mạc hình thành bầy đàn với khoảng 150 triệu cá thể trên mỗi km vuông và có sức tàn phá khủng khiếp, tương đương với một lượng thực phẩm  của 35.000 người mỗi ngày.

Điều này đã được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hiệp quốc (FAO) tính toán trên bình diện rộng khi châu chấu sa mạc gây hại trên quy mô 2.400 cây số vuông ở nhiều nơi, kể từ đầu năm đến nay.

Loài dịch hại lây qua không khí này có thể di chuyển với vận tốc hơn 161 km mỗi ngày theo chiều gió và đi tới đâu là để lại hậu quả ngay tới đó bằng chính các thảm thực vật trên đường đi của chúng. Quy mô, tốc độ và sự tàn phá của châu chấu sa mạc đã khiến chúng trở thành mối nguy đối với nền nông nghiệp thế giới.

Nguyên nhân bùng nổ dịch họa châu chấu sa mạc theo chuyên gia Viện nghiên cứu quốc tế về khí hậu và xã hội (Đại học Columbia) Muhammad Azhar Ehsan là do lượng mưa lớn và bão Amphan đã kích hoạt thêm sự sinh sôi. Điều này một phần là do những thay đổi bất thường trong vòng nhiều thập kỷ về độ dốc nhiệt ở vùng lưỡng cực Ấn Độ Dương trong năm 2019.

Châu chấu sa mạc có thể vào Việt Nam tháng 6?

Theo nhận định của FAO và các chuyên gia Trung Quốc, nguy cơ đàn châu chấu xâm nhập và gây hại từ khu vực biên giới Pakistan - Ấn Độ tới Trung Quốc, Việt Nam và các nước lân cận rất thấp.

Nguyên do là dịch tại Ấn Độ đã được dập, dãy núi Himalaya với độ cao và nhiệt độ không khí lạnh cũng không thuận lợi để di cư vì chúng thích hợp với nơi có nhiệt độ cao và độ ẩm không khí thấp.

"Nguy cơ xâm nhập đàn châu chấu sa mạc vào Việt Nam thấp, nhưng không thể chủ quan vì điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay rất khó lường. Đặc biệt, giống như sự xâm nhập, lây lan nhanh chóng và gây hại nặng của châu chấu tre lưng vàng và sâu keo mùa thu di cư tại Việt Nam trong thời gian qua, để giảm thiểu thiệt hại và chủ động chống dịch, chúng ta cần có kế hoạch ứng phó khi châu chấu sa mạc xâm nhập" - ông Hoàng Trung, cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và phát triển mông thôn), nói.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Nguyễn Văn Liêm (viện trưởng Viện Bảo vệ Thực vật, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) cho hay dịch châu chấu sa mạc nguy hiểm ở chỗ khi điều kiện thức ăn khan hiếm, chúng sẽ tạo thành một tập tính tập trung thành các đàn lớn để di chuyển, có thể bay xa 150km/ngày, và bay ở độ cao dưới 2.000m so với mực nước biển. Do đó, dịch châu chấu sa mạc là mối đe dọa rất lớn cho sản xuất nông nghiệp ở nhiều nước thuộc châu Phi, Trung Đông, Nam Á và Đông Nam Á.

"Dịch châu chấu sa mạc rất khác với các dịch khác mà Việt Nam đã có kinh nghiệm phòng chống. Do đó cần có cách ứng xử, phòng trừ khác nhau. Đặc biệt, phải có biện pháp can thiệp tầm quốc gia rất mạnh" - ông Liêm nhấn mạnh.

Khánh Ly (moitruong.com.vn/TH)
Share |

Các tin khác:

Chai nhựa có 1 trong 3 ký hiệu sau là cực kỳ độc hại

Chai nhựa có 1 trong 3 ký hiệu sau là cực kỳ độc hại

Không phải loại nhựa nào cũng có thể tái sử dụng. Bạn nên hiểu những ký hiệu của nhà sản xuất để tránh dùng sai. Xem thêm bài khác

Xem các video khác