Thông tin Bảo vệ môi trường

Thứ Năm, ngày 16/7/2020 |

Tài liệu

Cỏ biển - vũ khí bí mật chống nóng lên toàn cầu

16/06/2020 9:54:14 AM (moitruong.com.vn) Cỏ biển là một trong những hệ sinh thái đang bị đe dọa nhất trên Trái đất nhưng thường bị bỏ quên. Mặc dù vai trò của nó không nổi tiếng như rừng ngập mặn hay rặng san hô, cỏ biển có thể là một vũ khí đầy hứa hẹn để chống nóng lên toàn cầu trong tương lai nhờ khả năng hấp thụ carbon.

Cỏ biển là những loài thực vật có hoa thường được tìm thấy ở những vùng nước nông dọc theo các bờ biển. Nó thường mọc thành những đồng cỏ rậm rạp, từ vùng nhiệt đới cho đến vòng Cực Bắc.

Chúng tồn tại ở ít nhất 159 quốc gia trên 6 lục địa trên khắp thế giới. Với khả năng bao phủ hơn 300.000 km vuông, cỏ biển trở thành một trong những môi trường sống ven biển phổ biến nhất trên Trái đất.

Cỏ biển, rạn san hô, rừng ngập mặn và đầm lầy thường kết nối và phụ thuộc lẫn nhau, hỗ trợ và bảo vệ các cộng đồng ven biển trên khắp thế giới.
 
Cỏ biển (chấm màu xanh) bao phủ dọc bờ biển các châu lục từ vùng nhiệt đới cho đến vòng Cực Bắc, đa dạng nhất ở khu vực Đông Nam Á. (hình ảnh từ GRID-Arenda)

Có hơn 70 loài cỏ biển trên toàn cầu. Trong khi hầu hết các khu vực ven biển bị chi phối bởi một hoặc một vài loài cỏ biển, các khu vực trong vùng nhiệt đới của Ấn Độ Dương và phía tây Thái Bình Dương có sự đa dạng loài cỏ biển cao nhất, có đến 14 loài cùng phát triển.

Tại sao cỏ biển quan trọng?

Cỏ biển mang lại rất nhiều lợi ích đóng góp cho sự phát triển thịnh vượng của cộng đồng, như hỗ trợ ngành đánh bắt và sản xuất cá, cải thiện chất lượng nước biển, bảo vệ bờ biển khỏi xói mòn, bão và lũ lụt và hấp thụ carbon. Cỏ biển ước tính đã hỗ trợ khoảng 20% lượng thủy sản trên thế giới, tổng giá trị ít nhất 200 triệu euro mỗi năm chỉ riêng ở Địa Trung Hải.

Cỏ biển hoạt động như một vườn ươm và nguồn thức ăn cho nhiều loài sinh vật biển, cung cấp nơi trú ngụ cho nhiều loài cá và động vật đang bị đe dọa như rùa biển và cá cúi (hay bò biển, dugong).

Ngoài ra, cỏ biển đóng góp 10% trong tổng lượng carbon được hấp thụ bởi đại dương. Cỏ biển còn được gọi với cái tên “blue carbon” mặc dù chỉ chiếm 0,2% diện tích đáy biển, nó có thể hấp thụ carbon từ khí quyển nhanh hơn 35 lần so với rừng mưa nhiệt đới.

Tuy nhiên, sự hiểu biết của chúng ta về các yếu tố điều khiển khả năng hấp thụ carbon ở các đồng cỏ biển còn hạn chế. Những khoảng trống hiểu biết này giới hạn khả năng xây dựng các chiến lược để giảm thiểu biến đổi khí hậu dựa trên khả năng hấp thụ carbon của đồng cỏ biển.

Tiềm năng của cỏ biển để hấp thụ và cô lập carbon hiện đang bắt đầu thu hút sự chú ý của quốc tế khi những nỗ lực giải quyết biến đổi khí hậu trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Báo cáo mới nhất của Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) chỉ ra rằng rừng ngập mặn, đầm lầy và đồng cỏ biển có thể lưu trữ tới 1.000 tấn carbon mỗi hecta, cao hơn nhiều so với hầu hết các hệ sinh thái trên cạn.
 

Các đồng cỏ biển cung cấp nơi trú ngụ cho nhiều loài cá và động vật biển. (hình ảnh từ unenvironment.org)

Các đồng cỏ biển đang bị suy giảm

Thật không may, cỏ biển là một trong những hệ sinh thái ven biển nhận được ít sự bảo vệ nhất và đang phải đối mặt với áp lực gia tăng từ sự phát triển kinh tế vùng ven biển, nước thải từ sinh hoạt và công nghiệp, và biến đổi khí hậu.

Chỉ có khoảng 26% diện tích cỏ biển nằm trong những khu bảo tồn và hầu hết các đồng cỏ biển không nằm trong kế hoạch quản lý hoặc bảo vệ chống lại tác động của con người ở đa số các quốc gia.

Các số liệu cập nhật mới nhất cho biết gần 50% các vùng ngập nước ven biển đã bị mất trong vòng 100 năm qua, và sẽ có thêm 20-90% các vùng đất ngập nước ven biển hiện tại có nguy cơ bị mất vào năm 2100.

Chỉ riêng diện tích các đồng cỏ biển đã giảm hơn 10% trong mỗi thập kỷ từ 1970 đến 2000. Các dự báo hiện tại cho thấy rằng sự phân bố cỏ biển có lẽ sẽ chuyển dịch lên phía cực Bắc trong những thập kỷ tới bởi vì nhiệt độ nước biển tăng cao do biến đổi khí hậu.

Cỏ biển trong kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu của thế giới

Việc phục hồi các hệ sinh thái cỏ biển phải trông chờ vào những kế hoạch chống biến đổi khí hậu của các quốc gia. Mỗi quốc gia tham gia ký kết thỏa thuận Paris về đối phó với biến đổi khí hậu được yêu cầu nộp bản kế hoạch của mình hoặc định hướng quốc gia cho Liên Hợp quốc. Theo đó, tiềm năng của cỏ biển trong các bản kế hoạch của các quốc gia là rất đáng kể, vì có khoảng 159 quốc gia có cỏ biển trên bờ biển của họ.

Một phân tích, sẽ sớm được công bố bởi GRID-Arendal, một tổ chức của Na Uy làm việc với Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), cho thấy có 10 quốc gia đã bao gồm cỏ biển trong các định hướng quốc gia của họ, 5 quốc gia đề cập đến bảo tồn và phục hồi cỏ biển trong các hành động giảm thiểu biến đổi khí hậu, trong khi đó có 8 quốc gia có kế hoạch sử dụng cỏ biển trong những phương án thích ứng với biến đổi khí hậu.

“Rõ ràng một cơ hội đã bị bỏ lỡ ở đây và tiềm năng cho nhiều quốc gia hơn nữa bao gồm cỏ biển trong những phương án giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu”, theo Gabriel Grimsditch, chuyên gia về hệ sinh thái biển của UNEP.

Trong khi đó, nhiều quốc gia bao gồm Hoa Kỳ và Thụy Điển đã thử nghiệm phục hồi cỏ biển trong vài năm qua. Và một nhóm ở Anh sắp bắt tay vào dự án phục hồi cỏ biển lớn nhất từng được thực hiện.

“Con người chưa có kinh nghiệm trồng trọt lâu năm trên biển, trái ngược với kinh nghiệm trong nhiều thế kỷ của chúng ta trên đất liền. Bất cứ nơi nào có thể, tốt nhất là bảo tồn những gì chúng ta đang có”, Grimsditch nói.

Những hành động được khuyến nghị

- Hoàn thiện bản đồ toàn cầu về tình trạng và phân bố cỏ biển.
-    Phát triển những nghiên cứu về hiểu biết và định lượng giá trị sinh thái và kinh tế của các loài cỏ biển, đặc biệt là những khu vực bờ biển Nam Mỹ, Đông Nam Á, và Tây Phi.

- Nâng cao hiểu biết và phổ biến những giá trị kinh tế, xã hội, môi trường của cỏ biển cho người dân cũng như những hậu quả của sự biến mất của chúng.

- Xây dựng kế hoạch hành động quốc gia cho hệ sinh thái cỏ biển. Các kế hoạch nên được kết nối với các hệ sinh thái lân cận như rạn san hô, rừng ngập mặn, rừng tảo bẹ và đầm lầy.

- Kết hợp và bao gồm cỏ biển vào những kế hoạch giảm thiểu và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Thông điệp từ môi trường đến chúng ta là rất rõ ràng. Cỏ biển có thể cung cấp một cơ hội để giảm thiểu biến đổi khí hậu, thích ứng với những thay đổi trong tương lai, xây dựng khả năng phục hồi và cung cấp nhiều lợi ích xã hội. Chúng ta cần hành động ngay để bảo vệ cỏ biển bằng cách ưu tiên các hành động kịp thời, tham vọng và phối hợp với công tác bảo tồn, quản lý và phục hồi bền vững.

Tài liệu tham khảo:
1. Seagrass-secret weapon in the fight against global heating. unenvironment.org
2. Unsung Heroes of our Oceans. storymaps.arcgis.com
3. Report: Out of the Blue: The Value of Seagrasses to the Environment and to People. unenvironment.org

Thảo Nguyên (moitruong.com.vn)
Share |

Các tin khác:

Chạy theo trào lưu lẩu tự sôi, phớt lờ rủi ro sức khỏe

Chạy theo trào lưu lẩu tự sôi, phớt lờ rủi ro sức khỏe

Lẩu tự sôi là trào lưu ẩm thực mới vì sự độc lạ và tiện lợi. Tuy nhiên, giá thành sản phẩm không hề rẻ và nguồn gốc xuất xứ không rõ ràng. Xem thêm bài khác

Xem các video khác