Thông tin Bảo vệ môi trường

Thứ Năm, ngày 21/11/2019 |

Biến đổi khí hậu

Lỗi ám ảnh đô thị với tình trạng ngập lụt

27/09/2019 4:52:26 PM (moitruong.com.vn) Từ đô thị vùng cao, đô thi ven biển, cho đến đô thị vùng đồng bằng trũng thấp đều đang ám ảnh với tình trạng ngập lụt nghiêm trọng từ thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu gây ra.


Với mỗi vùng miền, các đô thị lại có đặc điểm riêng, đi kèm với ảnh hưởng của thiên tai, thời tiết cực đoan mỗi khác.

Đô thị vùng núi cao

Theo một nghiên cứu của Bộ Xây dựng về tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH) đến một số đô thị, TP. Lào Cai là điển hình của đô thị vùng núi cao chịu nhiều tác động của thiên tai như lũ quét, sạt lở đất, ngập úng, lốc xoáy, rét đậm rét hại…

Lũ quét, sạt lở đất và ngập úng là 3 loại hình thiên tai nguy hiểm nhất tại đây do gây thiệt hại lớn về người, phá hoại hoạt động sản xuất/kinh doanh, cơ sở vất chất của người dân và làm gián đoạn sinh hoạt, cũng như các tác hại đi kèm về bệnh dịch, ô nhiễm môi trường, mất điện, nước…

Baotainguyenmoitruong cho rằng: Dựa trên các đánh giá về mức độ và quy mô thiệt hại, cơ sở hạ tầng giao thông là nhóm bị ảnh hưởng nặng nhất, tiếp đến là các công trình thủy lợi và cấp nước, nhà ở của người dân và cuối cùng là các công trình công cộng.

Đô thị ven biển

Việt Nam có 129 đô thị ven biển, phân bố đồng đều dọc theo hơn 3.000 km bờ biển Việt Nam. Tình hình phát triển hệ thống đô thị ven biển hiện nay cũng đang bộc lộ sự mất cân đối do mật độ xây dựng quá cao ở các khu vực thấp ven biển và khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên, làm gia tăng rủi ro do thiên tai gây ra.

Đơn cử, tại TP. Nha Trang (Khánh Hòa), ảnh hưởng của hoàn lưu các cơn bão số 8, số 9 vào cuối năm 2018 làm xuất hiện những cơn mưa cực đoan trong thời gian ngắn. Lượng mưa đo được trong 3 giờ lên đến 235 mm, gây ra đợt lũ quét đầu tiên trong lịch sử thành phố kèm theo sạt lở đất làm thiệt hại nặng nề đến tính mạng và tài sản của người dân.

Ông Đào Công Thiên - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa nhìn nhận, trong đợt mưa lũ này, khu vực sạt lở nghiêm trọng nhất không được địa phương xác định có nguy cơ sạt lở đất trước đó nên không có cảnh báo.

Đô thị vùng đồng bằng trũng thấp

Lâu nay, Đồng bằng sông Cửu Long được đánh giá là sẽ chịu tác động nặng nề từ biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Dù là trung tâm động lực phát triển kinh tế của vùng, TP. Cần Thơ cũng phải đối mặt với các vấn đề tương tự như hầu hết các địa phương khác trong khu vực. Do gần như toàn bộ TP. Cần Thơ thấp hơn mực nước biển 1m, lũ theo mùa thường làm ngập lụt 30% diện tích thành phố, nhưng theo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới, gần đây, đã có năm tăng lên đến 50%, khu vực lõi thành phố thường xuyên bị ảnh hưởng bởi triều cường và mưa lớn trong mùa lũ.

Tình trạng này ngày càng gia tăng do sự biến đổi hình thái của sông Hậu và sự cộng hưởng của quá trình sụt lún đất. Ngoài ra, hệ thống thoát nước trong thành phố nói chung đã cũ và không đủ năng lực tiêu thoát nước khi có mưa lớn, thậm chí nhiều khu vực của thành phố chưa có hệ thống thoát nước. Quá trình đô thị hóa nhanh chóng thiếu kiểm soát, nhu cầu nhà ở tăng cao đột biến đã khiến nhiều kênh rạch tự nhiên bị lấn chiếm, làm giảm đáng kể khả năng thoát nước đô thị.

Theo tính toán của Ngân hàng thế giới, lũ lụt gần đây đã ảnh hưởng đến 2/3 diện tích thành phố và hơn 200.000 người mỗi năm, thiệt hại trực tiếp và gián tiếp cho mỗi hộ gia đình ước tính khoảng 11% thu nhập trung bình các hộ. Tuy vậy, thành phố vẫn chưa có chiến lược hay công cụ cụ thể để quản lý các chi phí này hay giảm thiểu tác động tiêu cực do lũ lụt gây ra.

Việt Nam cần có những “chuyên gia” cho tương lai

Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam là một trong những nước dễ bị ảnh hưởng nhất bởi rủi ro ở khu vực Đông Á và Thái Bình Dương. Chỉ số rủi ro khí hậu gần đây đã xếp Việt Nam vào 10 nước đầu tiên bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi các sự kiện thời tiết cực đoan trong 20 năm qua. Hơn 70% dân số và sinh kế của các quốc gia bị đặt vào tình thế dễ bị rủi ro bởi các mối nguy hiểm tự nhiên.

Với biến đổi khí hậu, tần suất và cường độ của các sự kiện thời tiết như vậy, dự kiến sẽ còn tăng thêm. Thích ứng với biến đổi khí hậu là hết sức quan trọng để ngăn ngừa các tác động này với khả năng tần suất và cường độ rủi ro còn gia tăng.

Baoxaydung dẫn theo đánh giá của các chuyên gia đô thị cũng cho thấy, công tác ứng phó với biến đổi khí hậu tại hầu hết các đô thị chưa thực sự gắn kết với các chính sách, chiến lược, kế hoạch, quy hoạch. biến đổi khí hậu là vấn đề rất mới, những ảnh hưởng thời tiết, thiên tai khó dự đoán và gây thiệt hại lớn.

Trong khi đó, Việt Nam lại thiếu các công cụ pháp luật, tài liệu hướng dẫn kỹ thuật, hệ thống dữ liệu, các tiêu chuẩn, quy chuẩn quy hoạch đô thị và quản lý phát triển đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu.

Ở địa phương, khi xây dựng kế hoạch và triển khai các biện pháp thích ứng, người dân và chính quyền rất hạn chế về nguồn dữ liệu, thông tin và nghiên cứu cấp địa phương. Họ gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận hoặc nắm bắt một cách đầy đủ những nội dung mà các cơ quan chuyên môn cung cấp.

Nguyên nhân do dữ liệu, thông tin chỉ được công bố trên một số ít kênh/phương tiện thông tin. Bên cạnh đó, tuy Chính phủ đã đầu tư nhiều cho hệ thống quan trắc và phân tích số liệu phục vụ ứng phó biến đổi khí hậu, nhưng mức độ chi tiết số liệu cả về không gian và thời gian chỉ dừng ở cấp vùng, khó dùng trong công tác ứng phó cấp cộng đồng.

Thực tế trên cũng có nghĩa là, Việt Nam cần có những “chuyên gia” cho tương lai, chứ không phải cho hiện tại. Những chuyên gia này sẽ tạo ra những kịch bản với tầm nhìn dài hạn, dựa trên các động thái: Phân tích và nắm bắt tình hình trong nước và thế giới về biến đổi khí hậu; Chẩn đoán, xác định những vấn đề then chốt được đặt ra cho Chính phủ trong việc chống lại tác hại của biến đổi khí hậu; Xác định nhiệm vụ cơ bản của Chính phủ trong chống biến đổi khí hậu; Dự đoán viễn cảnh xảy ra; Triển khai một chiến lược thực hiện viễn cảnh và mục tiêu nhằm tối thiểu hóa rủi ro mà các viễn cảnh mang lại; Đề ra thời gian biểu thực hiện chiến lược chống biến đổi khí hậu để giám sát, kiểm định; điều chỉnh; Đánh giá kết quả, so sánh mục tiêu để tiếp tục một chiến lược tiếp theo.

Chuẩn bị ngay từ hôm nay trước các rủi ro đến từ thiên tai. Bởi lẽ, sự thờ ơ là một thách thức lớn nhất trong cuộc chiến ứng phó với biến đổi khí hậu. Phải nghĩ đến trường hợp biến đổi khí hậu dìm hàng triệu héc-ta đất, đất nhiễm mặn khắp nơi… thì dân mình sẽ phải sống ra sao?!

Thanh Thảo (moitruong.com.vn/TH)
Share |

Các tin khác:

Hạt dẻ Trung Quốc gắn mác Sa Pa, sự thật ngã ngửa

Hạt dẻ Trung Quốc gắn mác Sa Pa, sự thật ngã ngửa

Khi thời tiết chuyển sang se lạnh cũng là lúc hạt dẻ rang được bày bán nhiều tại các tuyến đường Hà Nội. Không những vậy, các trang mạng xã hội cũng rao bán rất nhiều loại hạt dẻ như hạt dẻ Trùng Khánh (Cao Bằng), hạt dẻ Sa Pa (Lào Cai), đặc biệt năm nay cũng nhiều người rao bán bánh hạt dẻ Sa Pa. Xem thêm bài khác

Xem các video khác