Thông tin Bảo vệ môi trường

Thứ Năm, ngày 3/12/2020 |

Biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu khiến cây lương thực trở nên độc hại

01/06/2016 10:43:33 AM Biến đổi khí hậu đang khiến cây trồng - kể cả cây lương thực - trở nên độc hại hơn bao giờ hết. Một nghiên cứu mới đây của Liên Hợp Quốc đã chỉ ra rằng cây cối - kể cả cây lương thực lẫn cây công nghiệp - đang tự tích lũy một số hợp chất hóa học nhằm đối phó với biến đổi khí hậu. Vấn đề là ở chỗ, những hợp chất này có độc đối với cơ thể, nhất là khi tiêu thụ trong thời gian dài.


Biến đổi khí hậu không chỉ đe dọa trực tiếp tới môi trường sống trên toàn cầu mà còn có thể là nguyên nhân chính gây ra tình trạng đói nghèo cho hàng tỷ người trên thế giới.

Cụ thể hơn, theo Jacqueline McGlade - trưởng nhóm nghiên cứu: "Cây trồng đang phản ứng với điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, giống như cách con người phải làm khi rơi vào tình huống căng thẳng". Trong điều kiện bình thường, cây cối có thể chuyển hóa các gốc nitrates hấp thụ được thành các amino acids và protein. Nhưng khi hạn hán, quá trình chuyển đổi này bị đình trệ, dẫn đến việc nitrate bị tích tụ với hàm lượng lớn trong cây.

Rồi khi con người ăn quá nhiều nitrate, nó có thể ngăn cản hồng cầu hoạt động - tức là không thể vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Các chuyên gia cho biết một số loài cây lương thực đang cho mức tích lũy nitrates cao, bao gồm ngô, lúa mạch, lúa mì, đậu nành, lúa...

Thậm chí, một số loài cây sau một thời gian bị thiên nhiên ức chế sẽ sản sinh ra hydrogen cyanide khi gặp mưa - hay còn gọi là acid prussic. Acid này cũng có khả năng ngăn cản quá trình lưu thông oxy trong cơ thể người, ngay cả khi tiếp xúc trong ngắn hạn.

McGlade cho biết, những loài cây như sắn, ngô, hoặc cây cao lương đều có rủi ro cao tích lũy acid prussic. Đã có nhiều trường hợp ngộ độc acid này được ghi nhận, thậm chí nhiều người đã tử vong vì nó.

Nhưng chưa hết! Nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là tại những quốc gia nhiệt đới và đang phát triển, đang phải đối mặt với aflatoxin. Chất này gây ảnh hưởng tới sự phát triển của cây, làm gia tăng nguy cơ tổn thương gan, thậm chí gây ung thư hoặc mù vĩnh viễn.

Ước tính, có tới 4,5 tỉ người tại các quốc gia đang phát triển bị phơi nhiễm aflatoxin, và vẫn đang tiếp tục tăng lên. Nguyên nhân gây ra chuyện này thì vẫn vậy - do biến đổi khí hậu.

Sự gia tăng của độc chất trong cây trồng đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống sức khoẻ toàn cầu. Thậm chí, nhiều người còn cho, nó làm tăng nguy cơ gây ung thư trên diện rộng.

Biến đổi khí hậu đe dọa an ninh lương thực toàn cầu

Trong thông cáo báo chí đưa ra cuối năm 2015, Đặc Phái viên Liên Hợp quốc về Vấn đề Quyền được Tiếp cận Lương thực Hilal Elver đã cảnh báo về mối đe dọa nghiêm trọng của biến đối khí hậu với an ninh lương thực toàn cầu.

Thời tiết toàn cầu ngày nay thường xuyên khắc nghiệt, nhiệt độ ngày một tăng, nước biển dâng, các trận lũ lụt và hạn hán ngày một nhiều… đang gây tác động nghiêm trọng tới an ninh lương thực của thế giới, thậm chí dẫn đến nguy cơ thế giới sẽ có thêm 60 triệu người suy dinh dưỡng vào năm 2080. Tất cả những hiện tượng thời tiết cực đoan trên đều gây tác động tiêu cực tới mùa màng, gia súc, nông nghiệp và kế sinh nhai của hàng tỷ người dân.

Theo ước tính của Liên Hợp quốc, dân số thế giới dự kiến sẽ tăng từ 7,2 tỷ người hiện nay lên 9,6 tỷ người vào năm 2050 và sản xuất nông nghiệp sẽ cần phải tăng 70% để đáp ứng nhu cầu vào thời điểm đó.

Nếu sản lượng lương thực toàn cầu không tăng tới mức này, một cuộc khủng hoảng an ninh lương thực sẽ xảy ra, kèm theo đó là tình trạng đói nghèo gia tăng mạnh bởi hiện cả thế giới đã có khoảng gần 1 tỷ người suy dinh dưỡng vì thiếu ăn.

Gánh nặng nuôi hơn 7 tỷ người dân thế giới đang gia tăng sẽ càng trở nên nặng nề hơn do tác động của biến đổi khí hậu lên sản xuất lương thực. Những nghiên cứu mới đây cho thấy các kết quả rất đáng báo động, như tại khu vực Đông và Nam Á còn phụ thuộc nhiều vào sản xuất nông nghiệp thì biến đổi khí hậu sẽ làm thay đổi chế độ mưa, tăng tần suất hạn hán và nhiệt độ trung bình, đe dọa nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp. Trong khi đó, theo dự báo đến năm 2020, lượng mưa tại vùng châu Phi cận Sahara đói nghèo bậc nhất thế giới hiện nay sẽ giảm một nửa.

Các chuyên gia cho rằng, biến đổi khí hậu có thể làm sản lượng nông sản nhiều nơi trên thế giới tổn thất đến 50%. Bởi thế, nếu không có hành động khẩn cấp, biến đổi khí hậu có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh lương thực, khiến số người bị thiếu đói và suy dinh dưỡng tăng vọt, trong đó số người bị đói có thể lên tới 60 triệu người vào năm 2020 bên cạnh hơn 1 tỷ người suy dinh dưỡng.

Vì vậy, một phần rất quan trọng của cuộc chiến chống đói nghèo, bảo đảm an ninh lương thực chính là chống lại biến đối khí hậu làm Trái Đất nóng lên gây hiệu ứng nhà kính.

Để đối phó với biến đổi khí hậu, các nhà khoa học đang tích cực gây giống những loài cây có khả năng chịu đựng được điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt mà không cần phải tích tụ hoá chất độc hại trong cơ thể.

Khánh Ly (TH theo Trí Thức Trẻ/An Ninh Thủ Đô)
Share |

Các tin khác:

5 yếu tố khiến bệnh tật tràn lan

5 yếu tố khiến bệnh tật tràn lan

Những lý do giải thích tại sao sức khỏe của người hiện đại không thực sự khỏe, ngay kể cả so với chính cha mẹ mình? Xem thêm bài khác

Xem các video khác