Thông tin Bảo vệ môi trường

Chủ nhật, 24/10/2021 |

Trao đổi - Bình luận

Nhìn từ đại dịch Covid-19: Không khí bẩn nguy hiểm hơn virus

20/04/2020 10:02:03 AM (moitruong.com.vn) Các chuyên gia cảnh báo rằng không khí bẩn còn nguy hiểm hơn con virus corona đang làm cả thế giới phải hoảng sợ vì thực tế cho thấy ô nhiễm không khí khiến số người chết gấp 19 lần so với sốt rét, gấp 16 lần so với bạo lực, gấp 9 lần so với HIV/Aids, gấp 45 lần so với nghiện rượu và gấp 60 lần so với lạm dụng ma túy.


Một hình ảnh kết hợp được ESA công bố vào ngày 27/03/2020 cho thấy nồng độ nitơ dioxide trung bình từ ô nhiễm không khí trên khắp nước Ý vào tháng 3/2019 (bên trái) và từ ngày 14-25/03/2020, mức giảm mà ESA cho là do các biện pháp kiểm dịch nghiêm ngặt trong đợt dịch COVID-19

Không có mối đe dọa toàn cầu nguy hiểm hơn ô nhiễm môi trường

Chúng ta biết rằng mỗi năm trên thế giới có khoảng 7 triệu người chết liên quan đến tình trạng ô nhiễm không khí.Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 9/10 người tiếp xúc với không khí ô nhiễm chứ không phải với không khí sạch.

Theo WHO, 4.2 triệu ca tử vong sớm trên toàn thế giới cũng liên quan đến ô nhiễm không khí vì không khí bẩn gây ra hoặc làm trầm trọng thêm các thứ bệnh như đột quỵ, bệnh phổi và nhiễm trùng hô hấp cấp tính ở trẻ em.

Ô nhiễm không khí làm giảm tuổi thọ con người nhiều hơn so với hút thuốc lá và các thói quen xấu khác. Số ca tử vong sớm do ô nhiễm không khí là nhiều gấp 19 lần so với sốt rét, gấp 16 lần so với bạo lực, gấp 9 lần so với HIV/Aids, gấp 45 lần so với nghiện rượu và gấp 60 lần so với lạm dụng ma túy.

Chính vì vậy nhà hoạt động khí hậu 17 tuổi Greta Thunberg người Na Uy đã tổ chức những sự kiện lớn ở các quốc gia khác nhau, cố gắng thuyết phục các nhà lãnh đạo thế giới rằng không có mối đe dọa toàn cầu nguy hiểm hơn ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, sự giúp đỡ bất ngờ đến từ nơi xa lạ: từ virus corona, vì đại dịch làm giảm đáng kể lượng khí thải độc hại vào khí quyển.

Các chuyên gia cho rằng, thời gian nghỉ ngơi của bầu khí quyển Trái đất do virus corona chỉ là tạm thời: các biện pháp kiểm dịch sẽ được bãi bỏ, nền kinh tế toàn cầu sẽ phục hồi, và lượng khí thải gần như chắc chắn sẽ trở lại mức bình thường.

Trong cuộc phỏng vấn của CNN, chuyên gia Sho Li của Greenpeace Asia bày tỏ lo ngại rằng, nếu không cải cách hệ thống bảo vệ môi trường một cách triệt để, ý muốn của chính quyền Trung Quốc bù đắp tổn thất trong nhiều tháng ngừng hoạt động sẽ lại dẫn đến mức độ ô nhiễm không khí gia tăng mạnh mẽ.

Tuy nhiên, bây giờ, việc cải thiện hệ sinh thái ở đô thị có thể làm tăng cơ hội sống sót của con người trong thời gian đại dịch nguy hiểm. Khả năng hít thở không khí trong sạch giúp cải thiện chức năng phổi, điều này rất quan trọng cho quá trình điều trị bệnh dễ dàng hơn.

Cơ hội hay mối nguy cho môi trường?

Giáo sư Christian de Perthuis, người sáng lập chuyên ngành Kinh tế học Khí hậu tại Đại học Paris - Dauphine, nhận định, về ngắn hạn đại dịch Covid-19 có thể khiến lượng khí thải CO2 gây hiệu ứng nhà kính sụt giảm 10 lần so với mức sụt giảm của năm 2009 (năm kế tiếp cuộc khủng hoảng tài chính 2008).

Bất chấp hệ quả của việc kinh tế phục hồi mạnh mẽ sau khi chấm dứt phong tỏa, lượng khí thải của năm tiếp theo, dù có tăng nhiều, cũng sẽ không thể bù lấp được khoảng hụt rất lớn đã xảy ra.

Nhìn xa hơn, đại dịch lần này sẽ là xúc tác cho quá trình chuyển hóa kinh tế và xã hội, mang lại các vũ khí mới cho các xã hội hậu Covid-19 trong cuộc chiến vì khí hậu. Tùy theo nội dung của các kế hoạch tái khởi động sau khi phong tỏa chấm dứt, các kế hoạch này có thể thúc đẩy hay kìm hãm những thay đổi mang tính cấu trúc nói trên.

Một số thay đổi sâu xa hay thay đổi mang tính cấu trúc được Giáo sư Perthuis dẫn ra như: tái bố trí lại dây chuyền sản xuất - cung ứng; ưu tiên việc giảm khoảng cách giữa nơi sản xuất và nơi tiêu thụ; gia tăng làm việc từ xa…

Tình trạng kinh tế tê liệt hiện nay do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 khiến khí thải gây hiệu ứng nhà kính giảm mạnh tại nhiều nơi, chất lượng môi trường được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, câu hỏi được đặt ra: liệu các kế hoạch chấn hưng kinh tế hậu Covid-19 có khiến các nước quay lại với phương thức tăng trưởng dễ dãi dựa vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch - thủ phạm chính gây ra tình trạng biến đổi khí hậu hay không?

Ông Perthuis tin tưởng, sau đại dịch Covid-19, thế giới rất khó trở lại với mô hình phát triển toàn cầu hóa tăng tốc vốn bất chấp các hệ quả về sinh thái, khí hậu, môi trường và xã hội như trước đó.

Cuộc khủng hoảng y tế lần này sẽ là một đại họa cho khí hậu?

Ngược lại với GS Christian de Perthuis, chuyên gia địa chính trị môi trường Francois Gemenne, thành viên của Nhóm liên chính phủ về biến đổi khí hậu (GIEC) cảnh báo: cuộc khủng hoảng y tế lần này sẽ là một đại họa cho khí hậu.

Theo ông Gemenne, các tác động tích cực trước mắt của việc khí thải sụt giảm mạnh trong thời gian đại dịch sẽ không hề có tác động gì đối với lộ trình mà cộng đồng quốc tế đạt đồng thuận, là không để nhiệt độ Trái đất tăng quá 1,5-20C, từ đây đến năm 2100, so với thời tiền công nghiệp.

Cuộc chiến khí hậu sẽ chỉ thành công khi có được các nỗ lực liên tục, mạnh mẽ trong việc cắt giảm khí thải, 1 năm giảm mạnh không phải là điều cơ bản. Ông Gemenne nhắc lại kinh nghiệm thất bại hậu khủng hoảng 2008, khí thải lại vọt lên sau khi khủng hoảng tài chính qua đi.

Điều nguy hiểm hơn nữa là chính quyền các nước có thể mưu tính tiến hành các kế hoạch cứu nguy nền công nghiệp năng lượng hóa thạch, hơn là đầu tư cho một Thỏa ước xanh mới. Ông Gemenne dẫn ra ví dụ về việc Canada đang muốn phục hồi nền công nghiệp dầu mỏ và khí đốt, còn Trung Quốc dự kiến xây dựng thêm hàng trăm nhà máy nhiệt điện than mới. Tại châu Âu, Czech và Ba Lan đã yêu cầu từ bỏ Thỏa ước xanh mới, kế hoạch lớn của tân Ủy ban châu Âu.

Dù đại dịch Covid-19 là nguy cơ hay cơ hội nhưng từ những phân tích của các chuyên gia có thể thấy một điểm chung: chỉ có chuyển hóa sâu sắc cấu trúc của nền kinh tế hiện tại, nhân loại mới có thể thành công trong cuộc chiến khí hậu.

Anh Quân (moitruong.com.vn/TH theo Sputniknews/Saigongiaiphong)
Share |

Các tin khác:

Dấu hiệu thịt lợn nhiễm độc

Dấu hiệu thịt lợn nhiễm độc

Thịt lợn là thực phẩm quen thuộc của nhiều gia đình Việt song việc chọn thịt ngon sạch thì không phải ai cũng biết. Dưới đây là một vài đặc điểm của thịt lợn mà người mua nên cân nhắc kỹ để tránh gây hại sức khỏe. Xem thêm bài khác

Xem các video khác

Thăm dò ý kiến

Theo bạn, đại dịch Covid-19 đã ảnh hưởng như thế nào tới môi trường chung toàn cầu: