Thông tin Bảo vệ môi trường

Thứ Tư, ngày 5/8/2020 |

Thực trạng môi trường

Giảm khí thải CO2 trong đại dịch Covid-19 không có tác động đáng kể đến biến đổi khí hậu

14/06/2020 6:27:12 AM (moitruong.com.vn) Lượng khí thải CO2 mà thế giới thải ra trong những tháng đầu năm 2020 đã giảm kỷ lục nhờ vào sự hạn chế xã hội trong đại dịch Covid-19, tuy nhiên điều này hầu như không có tác động đáng kể nào đến việc giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu bởi vì CO2 vẫn đang tiếp tục được thải ra môi trường và tồn trữ trong khí quyển.

 
Các nhà máy điện, công nghiệp và các hoạt động phát thải khí CO2 vẫn tiếp tục xả khí thải trong thời gian hạn chế xã hội do đại dịch Covid-19. (Bartek Sadowski, Bloomberg/Gettyimages)

Trong tháng 5, nồng độ CO2 khí quyển đã lên tới khoảng 418 phần triệu. Đây là mức cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử loài người và có lẽ là cao hơn bất kỳ thời điểm nào trong vòng 3 triệu năm qua. Trong thời kỳ đỉnh cao nhất của hạn chế xã hội trong quý đầu tiên của năm 2020, lượng khí thải hàng ngày trên thế giới thấp hơn khoảng 17% so với năm ngoái, giảm từ 100 triệu tấn xuống còn khoảng 83 triệu tấn theo nghiên cứu được công bố vào ngày 19 tháng 5 trên tạp chí Nature Climate Change. Tuy nhiên, ngay cả khi lượng khí thải CO2 giảm mạnh như vậy cũng sẽ có rất ít tác động đến nồng độ CO2 khí quyển.

Đại dịch đã làm gián đoạn cuộc sống của con người trên toàn thế giới và lệnh cách ly xã hội từ chính phủ các nước đã giữ mọi người ở nhà trong nhiều tháng nay. Nhưng sự gián đoạn đó chỉ dẫn đến một sự sụt giảm rất nhỏ trong nồng độ CO2 khí quyển.

Theo như một phân tích được đăng trên trang CarbonBrief vào đầu tháng 5, nồng độ CO2 khí quyển cũng sẽ chỉ cao hơn con số 418 phần triệu khoảng 0,4 phần triệu nếu không xảy ra dịch Covid-19. Nói cách khác, đại dịch Covid-19 chỉ dẫn đến một sự sụt giảm nhỏ 0,4 phần triệu trong nồng độ CO2 toàn cầu.

“Đại dịch toàn cầu là cách tồi tệ nhất để giảm lượng khí thải và không có gì đáng để ăn mừng ở đây. Sự thay đổi về công nghệ, hành vi con người và cấu trúc xã hội mới là những giải pháp tốt nhất và duy nhất để giảm khí thải nhà kính”, theo Samaras tại Đại học Carnegie Mellon.

Lượng khí thải CO2 và nồng độ CO2 khí quyển là khác nhau?

Trong một sự kiện toàn cầu chưa từng có như hiện nay, hầu như mọi lĩnh vực của nền kinh tế sử dụng năng lượng dù ít hay nhiều đều bị đình trệ. Giao thông bị hạn chế, các nhà máy cắt giảm sản xuất, các tòa nhà công cộng đóng cửa, ngay cả hoạt động xây dựng cũng chậm lại. Tất cả tạo nên một đợt giảm khí thải nhà kính lớn nhất trong lịch sử hiện đại của nhân loại.

Trong vài tháng đầu năm 2020, lượng khí thải CO2 hàng ngày trên toàn cầu trung bình thấp hơn khoảng 17% so với năm 2019. Vào thời điểm bị hạn chế nhất, lượng phát thải ở một số quốc gia thấp hơn gần 30% so với mức trung bình năm ngoái. Lượng khí thải của Trung Quốc đã giảm khoảng 1/4 trong tháng 2. Các quốc gia khác cũng đã chứng kiến sự sụt giảm vài phần trăm trong tháng 3 và tháng 4.

Theo Zhu Liu tại Đại học Tsinghua, Trung Quốc, chỉ khi chúng ta giảm lượng khí thải nhiều hơn mức này thì mới có thể thấy được sự suy giảm nồng độ CO2 khí quyển. Nghĩa là, chúng ta có thể cần phải giảm khoảng 20% lượng khí thải trong cả năm trên toàn thế giới (bằng với mức giảm trong tháng 4/2020), tuy nhiên thế giới cũng không thể duy trì được trạng thái này trong một thời gian dài.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEA ước tính đến cuối năm 2020, lượng khí thải toàn cầu sẽ giảm khoảng 8% so với năm ngoái. Điều này có nghĩa là sẽ giảm được khoảng 2,6 tỷ tấn cacbon thải vào khí quyển. Nhưng điều đó không có nghĩa là vấn đề CO2 đã được giải quyết.

Biến đổi khí hậu là một vấn đề tích lũy từ quá khứ. Nó không giống như những loại ô nhiễm khác, như vứt rác xuống sông và sau đó ngừng lại là vấn đề được giải quyết. Đây là vấn đề của toàn bộ lượng khí thải mà con người đã thải ra trong quá khứ.

Một sự kiện toàn cầu như Covid-19 đã đẩy lượng khí thải xuống 17%, nhưng hơn 80% lượng khí thải vẫn được tiếp tục thải vào khí quyển, vì vậy nồng độ CO2 trong khí quyển vẫn tiếp tục tăng. Nói tóm lại, mặc dù lượng khí thải đã giảm, CO2 vẫn được thải ra và tích tụ ở trong khí quyển Trái đất.

Chúng ta vẫn đang thải quá nhiều CO2 vào khí quyển

Chúng ta vẫn thải vào khí quyển 80% lượng khí thải như bình thường ngay cả trong tình trạng trì trệ nhất của thế giới. Rõ ràng điều này là không đủ để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. Điều này cũng cho thấy việc sử dụng nguồn nhiên liệu hóa thạch đã đi sâu vào mọi khía cạnh đời sống và kinh tế của loài người.

IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) đã cảnh báo rằng sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu nên được giới hạn ở mức 2,7℉, tức là 1,5℃ so với thời kỳ tiền công nghiệp để xã hội loài người có thể tránh khỏi những thảm họa tàn khốc của biến đổi khí hậu. Để đạt được mục tiêu đó, tổng lượng khí thải nhà kính do con người thải ra cần phải giảm khoảng 7,6% mỗi năm kể từ nay cho đến năm 2030 (và hơn thế nữa). Cuối cùng, tất nhiên là lượng khí thải phải về 0.

Giảm phát thải trong năm nay được dự đoán vừa đúng khoảng 8%. Tuy nhiên, kết quả này không phải đạt được từ nỗ lực chung của toàn thế giới để giảm thiểu lượng khí thải mà xuất phát từ một thảm họa không ai mong muốn.

80% lượng khí thải còn lại đến từ đâu?

Nhóm nghiên cứu ở Nature Climate Change đã phân loại các nguồn thải CO2 thành 6 nhóm và xem xét sự thay đổi ở mỗi nhóm trong thời gian từ tháng 1 đến tháng 4/2020, đây cũng là khoảng thời gian các quốc gia bắt đầu và kết thúc cách ly xã hội.

Sự thay đổi lớn nhất là hoạt động của ngành hàng không, giảm khoảng 75% vào đầu tháng 4 do sự hạn chế đi lại toàn cầu. Nhưng lượng khí thải từ hoạt động của ngành hàng không chỉ chiếm khoảng 3% tổng lượng khí thải. Vì vậy, ngay cả với mức giảm khổng lồ này cũng chỉ ảnh hưởng rất nhỏ đến lượng phát thải CO2.

Một sự thay đổi lớn khác là hoạt động giao thông vận chuyển trên mặt đất như ô tô và xe tải, nhóm này giảm trung bình 50%. Sự thay đổi này có tác động lớn đến lượng khí thải CO2 bởi vì nhóm phương tiện giao thông này chiếm phần trăm lớn hơn nhiều trong tổng lượng khí thải so với ngành hàng không. Ước tính trong vòng 4 tháng đầu năm, nhóm này đã cắt giảm khoảng 6 triệu tấn CO2 thải vào khí quyển mỗi ngày.
 

Đường phố vắng vẻ do đại dịch Covid-19 đã góp phần làm giảm lượng khí thải CO2 và làm sạch không khí ở một số thành phố. (Xinzheng/Gettyimages)

Khoảng 45% lượng khí thải CO2 trên thế giới đến từ nhóm năng lượng điện và nhiệt. Trong đại dịch Covid-19, nhu cầu sử dụng năng lượng của con người vẫn duy trì ở mức bình thường. Khí thải từ việc sử dụng năng lượng chỉ giảm khoảng 15%.

Nhìn chung, việc giảm lượng khí thải CO2 nhờ đại dịch Covid-19 đã đưa chúng ta quay trở lại mức năm 2006. Để thực hiện được những mục tiêu IPCC đề ra về hạn chế sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5℃, chúng ta cần phải đưa lượng khí thải về những năm 90 của thế kỷ trước trong vòng một thập kỷ tới.

Đây là một đại dịch thảm khốc và không ai mong muốn. Tuy nhiên, những gì đang xảy ra cho thấy nếu người dân trên toàn thế giới thống nhất và hành động cho cùng một mục tiêu thì những sự thay đổi lớn hoàn toàn có thể xảy ra trong một thời ngắn.

Cho dù là trong dịch bệnh hay biến đổi khí hậu, những thành phần dễ bị tổn thương nhất trong xã hội luôn là người nghèo, người già, người vô gia cư, người tị nạn và thất nghiệp. Để đối phó với cuộc khủng hoảng toàn cầu đang tới gần và tránh rơi vào tình trạng không thể cứu vãn, chính phủ các nước cần phải thực hiện những biện pháp mạnh mẽ hơn nữa để có thể đạt được kết quả như trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, khi mà nhiều chuyên gia cho rằng với tốc độ biến đổi khí hậu như hiện nay, hầu như chắc chắn các nước sẽ thất bại trong mục tiêu giới hạn sự tăng nhiệt độ ở mức 1,5℃.  

Khí hậu Việt Nam sẽ như thế nào trong 50 năm tới nếu lượng khí thải CO2 không được hạn chế?

Trong kịch bản xấu nhất mà IPCC đưa ra (RCP 8.5) dự đoán khí hậu trong tương lai của hơn 2500 khu vực đông dân cư nhất trên thế giới, khí hậu ở 2 thành phố lớn nhất Việt Nam là Hà Nội và Hồ Chí Minh sẽ trở nên vô cùng khắc nghiệt vào năm 2070.

Hà Nội sẽ trở thành một trong 90 thành phố có khí hậu khắc nghiệt nhất hành tinh theo tiêu chí nhiệt độ và lượng mưa. Nhiệt độ trung bình vào mùa hè tại Hà Nội sẽ tăng từ 26-33℃ lên 29-37℃ vào năm 2070. Số ngày nóng đỉnh điểm trong năm sẽ vào khoảng 147 ngày, khi mà nhiệt độ ban ngày cao hơn 35℃ và có thể đạt đến 49℃. Lượng mưa vào mùa hè sẽ giảm mạnh từ 885 mm xuống 760 mm.

Trong khi đó ở TP. Hồ Chí Minh, nhiệt độ trung bình vào mùa hè được dự đoán vào khoảng 27-37℃, so với hiện nay là 24-34℃. Số ngày trong năm nhiệt độ cao hơn 35℃ sẽ tăng từ 30 ngày lên 202 ngày vào năm 2070.

Tài liệu tham khảo:
1. Plunge in carbon emissions from lockdowns will not slow climate change. https://www.nationalgeographic.com/
2. https://www.nationalgeographic.com/magazine/2020/04/see-how-your-citys-climate-might-change-by-2070-feature/
3. The Paris Agreement. https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement

Thảo Nguyên (moitruong.com.vn)
Share |

Các tin khác:

Chai nhựa có 1 trong 3 ký hiệu sau là cực kỳ độc hại

Chai nhựa có 1 trong 3 ký hiệu sau là cực kỳ độc hại

Không phải loại nhựa nào cũng có thể tái sử dụng. Bạn nên hiểu những ký hiệu của nhà sản xuất để tránh dùng sai. Xem thêm bài khác

Xem các video khác