Thông tin Bảo vệ môi trường

Thứ Ba, ngày 19/6/2018 |

Cân bằng sinh thái

Đà Lạt - Một thế kỷ khảo cứu thực vật

13/06/2018 11:06:54 PM (moitruong.com.vn) Năm 1898 một Trạm Khí tượng và Khảo cứu Nông nghiệp đã được thành lập ở Đan Kia nhằm thu thập các tài liệu cơ bản, khảo nghiệm các loài cây có điều kiện tự nhiên gần như Đà Lạt và tổ chức các cuộc điều tra phân loại rừng ở Nam Tây Nguyên...


Các nhà khoa học Đức và Việt Nam khảo sát rừng Lang Biang năm 1977

Mùa xuân năm 1899, lần đầu tiên một cuộc thám hiểm dãy núi Lang Biang trên quy mô lớn đã được tiến hành. Kết quả thật bất ngờ, ở vùng Cổng Trời đã phát hiện 4 loài thực vật họ thông Pinaceae thuộc bộ thông Pinales: Đó là cây thông có tên khoa học Pinus kesiya Royle ex Gordon, tên Việt là cây ngo, thông ba lá.

Đây là loài thông bản địa của Việt Nam, có diện tích phân bố tự nhiên lớn nhất, tạo thành một dải suốt từ Bắc Ấn Độ, Nepal qua Myanmar, Thái Lan, Lào, Tây Nguyên đến Philippines. Các nhà địa thực vật coi đây là bằng chứng để có thể khẳng định hàng chục triệu năm về trước Philippines đã gắn liền với Việt Nam.

Đặc biệt, có hai loài thông chỉ thấy phân bố tự nhiên trên cao nguyên Lang Biang mà không thấy ở nơi nào khác trên thế giới và đã trở thành hai loài đặc hữu của Việt Nam: Cây thông có 5 lá trong một búp ngắn, nên gọi là thông 5 lá hoặc thông Đà Lạt và cũng được đặt tên khoa học để kỷ niệm nơi sản sinh ra nó: Pinus dalatensis Ferre, trong đó Ferre là Y.de Ferre, Giám đốc Viện Khảo cứu Lâm học Toulouse Pháp, đã mô tả và đặt tên cho loài thông này. Nó phân bố chủ yếu ở huyện Lạc Dương và ngoại vi Đà Lạt.

Còn cây thông từ xa đã thấy tán hình quạt của nó nhô lên khỏi tán rừng nguyên sinh là thông hai lá dẹt, vì có hai lá dẹt (rộng 0,5 - 1cm) hình lưỡi kiếm trong một búp ngắn. Nó còn có tên dân tộc Chil là sre-sri. Nhà thực vật học danh tiếng người Pháp M.H.Lecomte, đã giám định và đặt tên cho thông hai lá dẹt là Ducampopinus krempfii A.Chev, trong đó krempfii là tên nhà phân loại thực vật người Đức đã phát hiện ra loài thông quý hiếm này, Ducampo là nhà thực vật học người Pháp, giám đốc Nha Thủy lâm Đông Dương, người có công tổ chức các cuộc thám hiểm phân loại rừng và xây dựng mạng lưới các trung tâm, trạm, trại nghiên cứu lâm sinh ở Đông Dương. Còn A.Chev là A.Chevaliea, nhà sinh học-phân loại thực vật xuất xắc người Pháp đã giải phẫu lá và đề nghị tách thông hai lá dẹt trong chi Pinus thành chi Ducampopinus.
 
Như vậy, nước ta có 6 loài thông phân bố tự nhiên thì ở Lâm Đồng đã có 5 loài. Vì thế, nơi này từ đầu thế kỷ trước đã được mệnh danh là "Chiếc nôi của cây thông". Các nhà khoa học thế giới cũng công nhận điều ấy bởi chưa có địa phương nào ở các quốc gia khác lại có nhiều về số lượng loài thông bản địa và đặc hữu như ở cao nguyên Lang Biang.

Đến nay còn ít người biết cách đây 60-70 năm, Nam Tây Nguyên đã trồng rừng 23 loài thông của nước ngoài, nhiều loài sinh trưởng và phát triển tốt, tái sinh tự nhiên như ở nơi nguyên sản: Pinus caribeae có nguồn gốc từ vùng biển Caribe châu Mỹ nên gọi là thông Caribe. Pinus patula quê hương vùng núi Mexico, lá mềm mại luôn rủ xuống nên còn gọi là thông lá rủ. Pinus tropicalis có xuất xứ Trung Mỹ có tên Việt là thông nhiệt đới. Pinus oocarpa, quê hương ở Guatemala. Và một số loài thông có nguồn gốc Mỹ: Pinus elliottii, Pinus tenuifolia, Pinus teada... Cả loài thông mã vĩ (Pinus massoniana) phân bố tự nhiên ở Đông Bắc nước ta và là loài thông bản địa thứ 6 của Việt Nam.

Những loài thông ấy được trồng khảo nghiệm để tăng cường và phát huy hơn nữa các tác dụng: cung cấp, phòng hộ, môi trường và cảnh quan của rừng Nam Tây Nguyên; đồng thời các nhà khoa học cũng muốn chứng minh rằng chiếc nôi của các loài thông bản địa và đặc hữu Lâm Đồng còn là đất lành của nhiều loài thông nhập nội trên thế giới.

Ngày nay ở Trạm khảo cứu Lâm học Măng Lin (Đà Lạt) vẫn còn vết tích của những cây mimosa cổ thụ và những cây mimosa đẹp nhất. Cùng nhiều loài tùng xuất xứ Đài Loan, Nhật Bản, Ấn Độ, Mỹ: Cupressus sempervirens, Cupressus arizonica, Cupressus macrocarpa, Chamaecyparis lawsonia, Pendula glanca, Thuya orientalis...tạo hình phong phú.

Những cây công nghiệp có giá trị cao như sơn ta (Rhus succedanea), sơn Nhật (Rhusvernicifera), đại hồi (lllicium verum Hook) qua khảo nghiệm ở Trạm Măng Lin cũng đã tìm được chỗ đứng trên cao nguyên...

Từ năm 1917, bác sĩ Yersin và nhà thực vật học Chevalier đã khẳng định Nam Tây Nguyên là lập địa thích hợp để trồng đại trà cây canh-ki-na (Cinchona succirubra). Đến 1928, Yersin đã thiết lập Trại khảo cứu cây canh-ki-na ở thôn Lang Hanh và cử kỹ sư nông học Frontou làm giám đốc. Ở đây các ông đã xây dựng một Quy trình tổng hợp từ ươm trồng - chăm sóc - phòng trừ sâu bệnh đến khai thác - chế biến vỏ cây canh-ki-na sản xuất ký-ninh chống bệnh sốt rét và làm thuốc bồi dưỡng sức khỏe...

Một nội dung khảo cứu được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm là tuyển chọn và ươm trồng rộng rãi các loài hoa cho thành phố du lịch và nghỉ dưỡng. Tính đến nay, hơn 1.350 loài hoa đã được khảo nghiệm thành công trên cao nguyên Lang Biang; chưa kể hơn 300 loài lan đặc sắc, trong đó có 5 loài lan rừng đã được mang tên Đà Lạt và Lang Biang như Dendrobium dalatense, Dendrobium langbianese...Và bộ sưu tập lan hài Đà Lạt đã tham gia vào quỹ gene thực vật quý hiếm của thế giới.

Hầu hết các giống hoa thích hợp với khí hậu Đà Lạt đều đã nhanh chóng trở thành hàng hoá: Hoa hồng (Rosa sp.), lily (Lilium longiflorum), cẩm tú cầu (Hydrangea oploides), mẫu đơn (Gadenia lucida), đỗ quyên (Rhododendron indicium) xuất xứ châu Á. Pensée (Violatricolor), layơn (Gladiolus communis), tulip (Tulipa gesneriana) từ châu Âu. Mỹ nhân (Papaver ehoeas), A-ga (Agave americana), phượng tím (Jauranda minosaefolia), cát tường (Texas bluebell) xuất xứ châu Mỹ. Thiên điểu (Strelitzi reginae), chuối rẻ quạt (Ravenala madagascariensis), cúc đồng tiền (Gerbera L.) từ châu Phi. Mimosa (Acacia dealbata và Acacia podalyriifolia), cúc bất tử (Heticohrysum brateatum) xuất xứ châu Úc...

Xem chi tiết Khảo sát TẠI ĐÂY:

Khánh Ly (moitruong.com.vn/TH)
Share |

Các tin khác:

Sự thật về nước ngô khiến bạn tá hoả khi đun uống quá nhiều

Sự thật về nước ngô khiến bạn tá hoả khi đun uống quá nhiều

Nước ngô hay nước râu ngô là thức uống giải nhiệt, thanh mát rất được ưa chuộng trong mùa hè. Tuy nhiên, nếu lạm dụng và uống nước ngô với tần suất thường xuyên thì sẽ khiến bạn phải đối mặt với nhiều… Xem thêm bài khác

Xem các video khác

Hỗ trợ trực tuyến
Truyền thông: Mr. Xuân Tuân:
Phone: 0905.329.019
Nội dung: Mr. Cường:
Phone: 0915.264.385