Thông tin Bảo vệ môi trường

Thứ Tư, ngày 12/12/2018 |

Trao đổi - Bình luận

Các loài động vật hoang dã đang bị đe dọa tuyệt chủng

28/06/2018 7:37:55 AM (moitruong.com.vn) Voi và tê giác trên thế giới đang bị đe dọa tuyệt chủng bởi cầu thị trường ngà voi làm đồ trang trí, và sừng tê giác làm thuốc y học cổ truyền. Việt Nam là một trong những thị trường tiêu thụ và trung chuyển mặt hàng đắt đỏ và bất hợp pháp này và chính các loài hoang dã nguy cấp ở Việt Nam cũng là nạn nhân – Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên đưa ra cảnh báo.

Năm 2010, xác cá thể tê giác Java một sừng (Rhinoceros sondaicus annamiticus) cuối cùng của Việt Nam đã được tìm thấy với một viên đạn ở chân và sừng bị lấy đi. Cách đây chỉ vài thập kỷ, quần thể voi hoang dã của Việt Nam có hàng ngàn cá thể nhưng con số này giờ chỉ còn trên dưới 100.


Loài voi đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng

Khi quần thể tê giác và voi tại Việt Nam không còn nữa hoặc còn rất ít, người tiêu dùng và những kẻ buôn bán ở Việt Nam quay sang tìm nguồn cung từ châu Phi. Việt Nam là một trong những thị trường phát triển nhanh nhất trên thế giới về ngà voi và là một trong những quốc gia tiêu thụ sừng tê giác lớn nhất trên toàn cầu.

Do nhu cầu ngà voi ở châu Á tăng cao, voi châu Phi bị săn trộm chóng mặt và quần thể của chúng đã giảm 70% từ 1,3 triệu cá thể vào thập niên 1970 xuống còn 415.000 cá thể như hiện nay. Trong khi đó, tê giác đen phương Tây và tê giác trắng phương Bắc đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên.

Hiện trên toàn thế giới, chỉ còn chưa đến 30.000 cá thể tê giác hoang dã. Ngành kinh doanh nhiều tỷ đô la bất hợp pháp và phức tạp này đã tài trợ cho các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia và làm lung lay các nền tảng của pháp luật.

Giảm cầu sản phẩm các loài động vật hoang dã có giá trị cao

WWF và các đối tác đang thực hiện một sáng kiến toàn cầu “Đóng cửa các thị trường ngà voi châu Á”, giảm áp lực từ người sử dụng ở châu Á lên quần thể voi châu Phi thông qua vận động thay đổi chính sách, thắt chặt thực thi pháp luật, giám sát thị trường và thực hiện các hoạt động giảm cầu.

Bảo vệ những quần thể voi hoang dã còn lại của Việt Nam

Quần thể voi hoang dã lớn nhất và có ý nghĩa bảo tồn nhất còn sót lại ở Việt Nam là 60 - 70 cá thể voi châu Á đang sinh sống trong và xung quanh Vườn Quốc gia Yok Don.

WWF đã cùng Vườn Quốc gia Yok Don xây dựng một chiến lược bảo tồn quần thể voi này, tập huấn tuần tra SMART và các tiêu chuẩn Kiểm lâm châu Á cho lực lượng kiểm lâm của Vườn để tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật, triển khai hệ thống SMART để cải thiện hiệu quả quản lý khu bảo tồn và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong theo dõi đa dạng sinh học.

Giải quyết xung đột voi-người, xác định quần thể voi hoang dã bằng phân tích DNA, tập huấn cho lực lượng kiểm lâm về theo dõi thị trường ngà voi, ngăn chặn buôn bán ngà voi bất hợp pháp là những ưu tiên tiếp theo của WWF.

Kế hoạch tương lai

Chúng ta cần xây dựng Kế hoạch Hành động Quốc gia về Tê giác và Ngà voi (NIRAP). Hội nghị thành viên CITES đã yêu cầu Việt Nam xây dựng và thực hiện NIRAP để kiểm soát buôn bán bất hợp pháp ngà voi và sừng tê giác vốn vẫn là những vấn đề nổi cộm ở Việt Nam.  

Một NIRAP hiệu quả cần hướng tới giải quyết các vấn đề như quản lý và báo cáo về lưu trữ các tang vật, đánh giá tình trạng an toàn và bảo mật của các cơ sở lưu trữ tang vật, đánh dấu và quản lý các tang vật theo đúng quy định của CITES; sử dụng các biện pháp kỹ thuật điều tra và xử lý đối với những thị trường không tuân thủ, kể cả thị trường trực tuyến.

Bộ luật hình sự mới quy định các tội liên quan tới các loài động thực vật hoang dã được pháp luật bảo vệ và đưa ra mức hình phạt nghiêm khắc lên tới 15 năm tù đối với cá nhân phạm tội và phạt tiền lên tới 15 tỷ đồng đối với các pháp nhân mua, bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng bất hợp pháp tê giác, voi và các sản phẩm làm từ chúng.

Bộ luật này đã đưa ra những hình phạt nặng đối với tội buôn bán bất hợp pháp các loài hoang dã, nhưng luật cần phải được phổ biến rộng rãi, thực hiện, đầu tư và thực thi đầy đủ. Chính phủ cần thể hiện cam kết chống tội phạm buôn bán bất hợp pháp các loài hoang dã bằng việc xử phạt nghiêm khắc các đối tượng phạm tội, đặc biệt đối với các đối tượng cầm đầu đường dây buôn bán.

Ngoài ra, các bất cập trong hệ thống luật pháp hiện hành cần phải được cải thiện. Luật pháp hiện đang cho phép việc buôn bán ngà voi nhà và ngà voi có trước khi Việt Nam tham gia Công ước CITES.  Việc buôn bán và sở hữu sừng tê giác là chiến lợi phẩm săn bắn hiện vẫn chưa bị cấm. Các nhà lập pháp cần phải xem xét lại luật và các quy định để giải quyết triệt để các lỗ hổng pháp lý này.

Mặc dù Việt Nam đã là thành viên của Công ước CITES từ năm 1994, nhưng vẫn còn nhiều chợ bày bán sản phẩm làm từ các loài hoang dã như sừng tê giác và ngà voi ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Cần phải có những động thái mạnh mẽ để xử lý các thị trường hoạt động ngang nhiên này. WWF hiện đang cùng cộng đồng bảo tồn quốc tế hỗ trợ các nỗ lực của chính phủ đóng cửa các thị trường này.

Anh Quân (moitruong.com.vn)
Share |

Các tin khác:

Thực phẩm nhuộm màu tiềm ẩn nguy cơ gây hại sức khỏe

Thực phẩm nhuộm màu tiềm ẩn nguy cơ gây hại sức khỏe

Việc lạm dụng phẩm màu không nằm trong danh mục cho phép để chế biến thực phẩm, gây ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe của người tiêu dùng không còn xa lạ. Xem thêm bài khác

Xem các video khác